Tekeningen en modellen
Het tekeningen- en modellenrecht is geregeld in het 'Benelux verdrag inzake het intellectuele eigendom'. Dit verdrag beschermt de nieuwe, uiterlijke vorm van producten. Deze vorm kan twee- of driedimensionaal zijn.
Tekening
Een tekening is tweedimensionaal. Een voorbeeld van een tekening is een stof met bloemetjesmotief of verpakkingspapier met een bepaald dessin.Model
Een model is driedimensionaal. Enkele voorbeelden van modellen zijn: de vormgeving van een thermoskan, een aansteker of een tuinhekje.Depot
De bescherming geldt voor hetgeen wat is gedeponeerd (het 'depot') en de kenmerken die uit dit depot blijken. Het is dus belangrijk om hiervoor zo duidelijk mogelijke afbeeldingen te gebruiken.Vorm en functie
Het uiterlijk van een voorwerp, dat noodzakelijk is voor zijn functie ('technisch effect') komt niet voor modelbescherming in aanmerking. De spiraalvorm van bijvoorbeeld een kurkentrekker kan niet worden beschermd: deze vorm is noodzakelijk om de kurk uit de fles te trekken.Bescherming
Het beschermen van tekeningen en modellen moet bij dezelfde depots als de merken.Voorwaarden
Een tekening of model moet aan drie voorwaarden voldoen bij bescherming:1. Het moet nieuw zijn en een eigen karakter hebben
Een tekening of model is nieuw als er geen eerder voorwerp met hetzelfde uiterlijk (of met minimale verschillen) bekend is binnen de betreffende branche in de Europese Economische Ruimte (de EU-landen plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein). Een tekening of model heeft een eigen karakter als de algemene indruk ervan verschilt van het bestaande erfgoed op het gebied van de vormgeving. De eisen van nieuwheid en eigen karakter overlappen elkaar vaak. Als een ontwerper zijn tekening of model op de markt brengt , of laat zien op een tentoonstelling voordat het is gedeponeerd, dan kan hij daarna geen modelrecht meer krijgen. Het model is dan immers niet nieuw op het moment van deponeren. Uitzondering is de termijn van respijt: als het depot binnen twaalf maanden na de eerste openbaarmaking wordt ingediend is het niet schadelijk voor de nieuwheid en het eigen karakter van het model.
2. De kenmerken moeten voldoende blijken uit het depot
Een model is alleen beschermd als de kenmerkende eigenschappen van de tekening of het model duidelijk blijken uit het depot. Er moet tenminste één (grafische of fotografische) afbeelding bijgevoegd zijn die het model volledig weergeeft. Vaak is het aan te bevelen om meer afbeeldingen in te dienen of een gedetailleerde beschrijving op te nemen in het depot.
3. Niet in strijd met de openbare orde/ goede zeden
Een depot kan worden geweigerd omdat het in strijd is met de openbare orde of de goede zeden, bijvoorbeeld omdat de tekening of het model aanstootgevend is. Het BBIE schort in dat geval de publicatie op. Als de indiener zijn depot vervolgens niet zelf intrekt, verzoekt het BBIE het Openbaar Ministerie om een vordering tot nietigverklaring in te stellen.
Uitzonderingen
Als de tekening of het model is gedeponeerd zonder dat aan de voorwaarden is voldaan, dan is er geen modelrecht. Het depot wordt niet inhoudelijk beoordeeld door het BBIE. Het kan dus voorkomen dat een gedeponeerd model geen bescherming geniet. Depothouders krijgen pas zekerheid als het modelrecht wordt getoetst tijdens een rechtszaak. Degene die het een model als eerste deponeert, heeft in principe het modelrecht. Er zijn echter enkele uitzonderingen op deze regel. Als de tekening of het model:- is ontworpen door een werknemer in de uitoefening van zijn functie, dan is de werkgever de rechthebbende;
- in opdracht is ontworpen, dan wordt de opdrachtgever als ontwerper beschouwd, tenzij iets anders is afgesproken. De opdracht moet dan wel zijn gegeven met de bedoeling het product op de markt te brengen. Bij een ontwerp van een voorwerp voor een particulier, blijft de ontwerper de rechthebbende. Ontwerpt iemand dus een theekop voor de verkoop in een warenhuis, dan is dat warenhuis rechthebbende. Ontwerpt dezelfde persoon een theekop voor een particulier dan blijft de ontwerper modelrechthebbende. Omdat het niet altijd duidelijk is wie een model mag deponeren, is het raadzaam dat de partijen schriftelijke afspraken maken.
- door iemand is ontworpen en zonder diens toestemming door een derde is gedeponeerd, dan kan de ontwerper het depot binnen vijf jaar opeisen, gerekend vanaf de datum van publicatie in het Benelux Modellenblad.
